Na dobry początek tweet Telewizji Trwam:
„Krytykujesz księży? A ile razy modlisz się za nich? Księża są blisko Pana Boga i mają innych do niego przyprowadzać – dlatego zło atakuje ich zdecydowanie mocniej!”
Taa.. Księża.. to w naszym kraju jakiś taki odmienny gatunek, któremu wolno więcej, lepiej i najczęściej bez poważniejszych konsekwencji.

W internetach można było niedawno zobaczyć filmik, jak to dwóch podpitych księży późną nocą wyprowadza z parafii trzy młode dziewczyny. Doszło tam do awantury i strona filmowana groziła wezwaniem stróżów prawa. Wyobraźmy sobie zatem hipotetyczną sytuację – na wezwanie pijanego księdza przyjeżdża policja. Co robi policjant?  Całkiem prawdopodobne że: 
+ Ignoruje stan upojenia alkoholowego urzędników pana B., 
+ nie interesuje go pełnoletność bądź nie towarzyszących im dziewcząt, 
+ natomiast spisuje nagrywającego, albo nawet zatrzymuje go „do wyjaśnienia”. 
To całkiem możliwy scenariusz. Niezależnie od ewentualnej winy drugiej strony, zachowanie księdza zapewne nie wzbudzi zastrzeżeń. Taki mamy w Polsce klimat, że cokolwiek niestosownego zrobiłby ksiądz, zarówno przedstawiciele prawa, jak i część społeczeństwa machnie na to ręką. Bo to… ksiądz. Policjant zignoruje, żeby nie mieć kłopotów, a zwykły obywatel, bo nie pozwoli mu na krytykę wiszący nad jego głową zwalisty cień “Autorytetu Kościoła”. Uwielbiam czytać komentarze, zawsze. Tu, pod wspomnianym filmikiem również było ciekawie. Zainspirował mnie szczególnie jeden: 
“No przecież to normalne, bo oni tak mają”. No właśnie to nie jest NORMALNE, a z pewnością być nie powinno. Reguły z których przestrzegania księża rozliczają swych parafian, dotyczyć powinny również ich, nieprawdaż? Ba, wręcz powinni świecić przykładem, a nie ot, „tak mieć”. Dopóki będzie przyzwolenie na uczynki, trącące obrzydliwą hipokryzją, to będą się te uczynki działy, tak zwyczajnie, jawnie. Niezależnie od tego, co w tamtej parafii  naprawdę się zadziało (parafia już wydała „stosowne oświadczenie”) ocena, że to „normalne” zaistniała. A przecież dla piszącej  to ten sam ksiądz, który w niedzielę na ambonie grzmi o pijaństwie i cudzołóstwie. I nic? Żadnej refleksji nawet? “Bo to ksiądz”? A jak wiadomo jakakolwiek krytyka przedstawiciela Kościoła jest natychmiast interpretowana i przyjmowana przez chętne uszy jako “atak na Kościół i wiarę”. Jeśli chodzi o to pierwsze, to cóż, Kościół sam sobie opinię buduje, skoro jego hierarchowie na najgorsze nawet czyny swoich podwładnych przymykają oczy, zamiatając problemy pod dywan. Kościół w rozumieniu ogółu społeczności wiernych natomiast, pozostaje w najlepszym wypadku bierny. Bo albo lekceważy albo nie wierzy. Zatem biernym przyzwoleniem bierze w tym niejako udział. Tak, milczenie to przyzwolenie.
Powinniśmy sobie natomiast uświadomić, że do „ataku na wiarę” powinni poczuwać się sami grzesznicy, nie ich ofiary i nie osoby które o tym mówią.

Idzie nowe. Afery z udziałem „sług Bożych” zaczęto nagłaśniać. Naruszono nareszcie tabu wielusetletniego milczenia. Co chwilę wypływają na powierzchnię kolejne skandale, a media chętnie podchwytują temat. Najświeższa, to sprawa ks. Andrzeja Dębskiego. Ksiądz Andrzej – rzecznik prasowy archidiecezji, wykładowca Wyższego Seminarium Duchownego, prowadzący program dla… dzieci “Ziarno” w Telewizji Polskiej  – wysyłał ohydne obsceniczne wiadomości oraz filmiki, również takie na których się masturbuje, do poznanej na fb kobiety. (Treści, z uwagi na ich pornograficzny charakter nie przytoczę, można sobie wygooglować, tylko radzę – nie przy jedzeniu). 

Kuria Metropolitalna zawiesiła księdza Andrzeja „w wykonywaniu powierzonych mu zadań w archidiecezji białostockiej” dopiero, jak czytamy w ich własnym oświadczeniu, „w związku z ukazaniem się informacji medialnych”. A gdyby informacje się nie ukazały? To.. co?
Sytuacja jest dynamiczna. Zgłosiła się kolejna kobieta, której ksiądz wysyłał podobne milusie wiadomości, a metropolita białostocki podjął już decyzję o pozbawieniu ks. Dębskiego prawa do wykonywania posług duszpasterskich i noszenia stroju duchownego. Ponadto „nakazał podjęcie terapii i pokuty w miejscu wskazanym przez Metropolitę Białostockiego”. 
Sam ksiądz zapytany dlaczego to robił, odpowiada, że… nie wie. Oburzenie jest powszechne, ale.. czytamy też w komentarzach:

– „A może to prowokacja? może komuś podpadł i teraz mści się na księdzu nikt z nas nie jest święty lepiej się pomódlmy.”

– „Ale przecież każdy człowiek ma prawo do fantazji seksualnych, to ich upublicznienie jest niemoralne.”

– „Kuriozalna kara, ksiądz też człowiek i ma swoje potrzeby, a krzywdy chyba nikomu nie wyrządził, co najwyżej naruszył dobre obyczaje.”

Naprawdę?? NIE.
(Ten ostatni komentarz ma swój ciąg dalszy, bo gdy na niego odpowiedziałam, pan się uaktywnił, potwierdzając jedynie schemat myślenia tu przeze mnie opisywany. Sprawa jest interesująco, acz niemiło rozwojowa, jednak to nie miejsce na nią.)
Ad rem – zatem i tu również  jak zawsze mamy tak powszechne – albo niewiarę, że czyn w ogóle był, albo umniejszanie jego wagi, albo wręcz obrzydliwe przerzucanie winy ze sprawcy na ofiarę.
Swoją drogą z jako feministka dodam tu jeszcze, że czy ksiądz, czy nie ksiądz, sytuacja jest już ohydna sama w sobie. Przecież te broniące sprawcy komentarze opierają się na twierdzeniu, że wysyłanie kobiecie wbrew jej woli widoczku penisa we wzwodzie, czy wulgarnych seksistowskich treści to nic takiego, bo “jest dorosła”, no i co tam odczucia ofiary, skoro facet ma taką potrzebę… Obrzydliwe.

Jest wiek XXI, dużo zmieniło się w postrzeganiu Kościoła i to nawet, paradoksalnie, w ciągu ostatnich kilku lat. Jednak w  wielu środowiskach usiłuje się usprawiedliwiać najgorsze nawet czyny ich przedstawicieli i broń borze szumiący – nawet nie próbuje ich krytykować. Parafianie potrafią wręcz bronić kapłanów oprawców, których wina została udowodniona, “bo to NASZ ksiądz”, posuwając się nawet, co jest najbardziej obrzydliwe, do ataku na osoby pokrzywdzone. Najgorsze, gdy takie postępowanie dotyczy dzieci.. Nadal wielu ludziom bardzo trudno wyzwolić się z takiego myślenia. Wszak przedstawiciel Boga nieść w sobie MUSI Miłosierdzie, Dobroć, Uczciwość, Pomocność… A jeśli fakty mówią inaczej? Tym gorzej dla faktów. Potrafię zrozumieć sam mechanizm wyparcia, bo to naprawdę jest bardzo trudne – przyznać, nawet przed samym sobą, że osoba, którą darzyliśmy olbrzymim szacunkiem, uważaliśmy za wielki autorytet i po prostu dobrego człowieka okazuje się być kimś zgoła innym. To boli,  burzy nasz światopogląd. Tylko, że jeśli zaprzeczamy faktom, udajemy, że nie widzimy, nie słyszymy, stajemy się w skrajnych przypadkach współsprawcami.

Niedawno odbiła się szerokim echem sprawa sióstr zakonnych z ośrodka w Jordanowie. Tym obrzydliwsza to sprawa, że zakonnice znęcały się nad osobami niepełnosprawnymi intelektualnie. W państwowych DPSach również dochodzi do takich przypadków. Czy jednak usprawiedliwia się czyny opiekunów świeckich bezradnością, przemęczeniem  niewątpliwie wyczerpującą i niewdzięczną pracą, jaką jest opieka nad osobami ciężko chorymi, niepełnosprawnymi? A jednak takie właśnie argumenty wysuwano w obronie sióstr. Bo to wszak zakonnice, osoby mające przyklejoną do habitu etykietkę miłosiernych opiekunek chorych i potrzebujących. Doprawdy, każda z powołaniem, każda to chodząca dobroć. Jak przed laty opiekunki Kory Jackowskiej w tym samym Jordanowie, jak niesławna siostra Bernadetta… Jak wiele innych, o których nie dowiemy się nigdy. 

 Wiele osób nie chce widzieć zła, nosi na sobie pancerz, przez który nie przenikają żadne fakty stojące w sprzeczności z tym w co CHCĄ wierzyć. Tak łatwiej, milej, spokojniej. W taki fałszywy sposób postrzega się rzecz jasna nie tylko księży, ale to właśnie księża mają w naprawdę sporej części społeczeństwa największy kredyt zaufania. Pobłażliwe machnięcie ręką na pijaństwo kapłana, czy obecność na plebanii kochanki to nakładanie na ten pancerz łat. Byle by nie przepuścił przypadkiem czegoś gorszego. A jeśli przepuści, jeśli pancerz zacznie pękać? Niektórzy lutują dalej, kładą łatę na łacie..

Łatwiej i wygodniej nie widzieć, nie słyszeć, nie mówić… Ale choć to czasem bardzo trudne – można, a wręcz trzeba to zmienić. 
Pijaństwo, Chciwość, Obżarstwo? Cudzołóstwo? Hipokryzja? Są gorsze grzechy.  Ale, wszak mogą wszystko. To taki nomen omen „syndrom Boga”.
Bo bezkarność to równia pochyła. Wprost do piekła, którym księża straszą,
a niektórzy z nich sami tworzą je swoim ofiarom.

 I do tego nawiązuje mój song „NIE MÓW NIKOMU”.
Tekst napisałam już dawno i już kiedyś miałam zaszczyt przedstawić go w Krakowie na proteście organizacji Dość Milczenia. (Kasiu, dziękuję).
Ostatnio nagrałam go wreszcie z podkładem muzycznym i pracujemy nad połączeniem audio z video w możliwą do przyjęcia całość. 
Zapraszam już niedługo. Zaglądajcie.

Na koniec.. Czy uważam wszystkich księży za złych? Nie, choć najlepsi nawet ludzie tkwiąc w psującej się od głowy instytucji mimowolnie popierają toczące ją zepsucie.  
A wiernych? Nie. Sama wiara, potrzeba duchowego wsparcia są indywidualną sprawą każdego człowieka. To zamykanie oczu na dziejące się podłości jest złe. Myślę, że jeśli istnieje szansa na to by coś się zmieniło, to tkwi ona przede wszystkim właśnie w zwykłych ludziach. 

A tutaj wersja video-bloga, czyli vlog.  Zapraszam.  : )
Link do kanału YT  LENIWYM PIÓREM
…pozdrawiam zaglądających. 

Przeczytałam wpis Gabuni (TUTAJ), ale tak jak ona nie potrafię opisać krótko swoich przemyśleń, bo temat  jest bardzo trudny i zawiera zbyt wiele aspektów wartych omówienia. Zatem ponownie zamiast komentarza powstał o pedofilii kolejny już wpis na kolejnym blogu..

Zaznaczam, że poniższe słowa to jedynie moje zdanie.

ZBRODNIA I KARA

Pedofilia to zaburzenie psychiczne, jednak trudno traktować ludzi, którzy skrzywdzili dziecko po prostu jak osobę umysłowo chorą. Ani zaburzenia, ani ewentualne traumatyczne dzieciństwo nie może usprawiedliwić tak okrutnego czynu. Wydarzenia z dzieciństwa kształtować mogą także psychikę morderców, a nie chroni ich to przed bramami więzienia i adekwatną do przewin karą. Pedofilii wyleczyć nie można, zatem może zabrzmi to strasznie, ale człowiek, który dokonał czynu seksualnego wobec małoletniego powinien być przez resztę życia odizolowany od społeczeństwa, lub w najlepszym wypadku po odbyciu kary poddany kastracji chemicznej i dożywotnio kontrolowany, ponieważ przebywając na wolności stanowi potencjalne zagrożenie dla dzieci.

Krzywda wyrządzona dziecku  to jedno z najbardziej obrzydliwych czynów i jako taki jest powszechnie, i słusznie potępiana.

Czy jest to gwałt, czy „tylko” tzw. inna czynność seksualna, pozostawia w umyśle dziecka niezagojone rany i rzutuje na całe jego dalsze życie. Mówienie o doznanej w dzieciństwie traumie jest bardzo trudne Zdarza się, że dziecko wypiera straszne wspomnienia i wracają one do niego/niej po wielu latach. Dawniej o pedofilii praktycznie się nie mówiło, stąd wręcz lawinowo często rosnące wyznania ludzi teraz już dorosłych. Łatwiej się im przełamać, gdy zrobili to już inni. /Tak jak w przypadku sławnej już akcji #metoo/.

Oczywiście nigdy wykluczyć nie można, że potencjalna ofiara przemocy może kłamać. Zdarza się, że ktoś oskarża z zemsty, zawiści, nienawiści. Czasem trudno to zweryfikować, tym bardziej, gdy upłynęło wiele lat, a i media często w wyścigu popularności nakręcają temat, podają informacje w sposób zafałszowany, a bezrefleksyjna lektura prowadzi do rozdmuchania afery, której ..nie ma. I dotyczy to każdego tematu, który jest medialny. Jednak już z zeznaniami wielu ludzi, świadków lub pokrzywdzonych trudniej dyskutować. Oczywiście można uparcie twierdzić, że wszyscy kłamią, ale chyba nie tędy droga.

Kiedyś całkowicie przymykano oczy na czyny seksualne wobec dzieci, był to wręcz temat tabu. Teraz przesadza się zbyt często w drugą stronę, z ostrożności próbując ją dostrzec w zwykłych gestach, takich jak przytulenie dziecka, czy wzięcie go na kolana. Złoty środek znaleźć zawsze trudno, lepsza jest jednak mimo wszystko przesada w tę drugą stronę.

WINA

Największy sprzeciw społeczny budzą akty pedofilii wobec dzieci, które zostały powierzone oprawcy pod opiekę, czy z racji pokrewieństwa – ojciec/ojczym/wujek/brat, czy wykonywanego tak zwanego zawodu zaufania publicznego, jak – nauczyciel, lekarz, ksiądz. Ten ostatni jako przedstawiciel Kościoła, instytucji głoszącej miłość bliźniego i piętnującej zło mu czynione, w szczególności, co zrozumiałe  poddany jest najostrzejszej ocenie i największej krytyce. Ale nie tylko z tego powodu. Ukrywanie przez episkopat czynów pedofilskich, przenoszenie winowajcy do innej parafii, co umożliwia mu kolejne uczynki, brak konsekwencji karnych, wyciszanie, a wręcz udawanie, że temat pedofilii w Kościele nie istnieje… to wszystko wywołuje tym większy sprzeciw społeczeństwa wobec winnych.

Skala takich uczynków pomimo uporczywego ich tuszowania jest olbrzymia. Ukrywanie lub odstępowanie od kary w przypadku zawodu nauczyciela, lekarza, lub jakiegokolwiek innego zdarza się bardzo rzadko. Padają ostatnio głosy, że prowadzony jest atak frontalny na Kościół. A ja powiem, że Kościół swoimi postępkami sam się do tego przyczynił. Potrzebna jest zmiana i coś powoli zaczyna się dziać, świadczy o tym chociażby fakt, że o problemie wreszcie zaczęto głośno mówić po latach milczenia, szeptów i półsłówek. To wręcz rewolucja. I papież Franciszek miał tu swój udział potępiając w oficjalnym wystąpieniu pedofilię wśród księży i proceder zamiatania brudu pod dywan, zamiast jak poprzednicy udawać, że problem nie istnieje. Czy jednak w Kościele nastąpią zmiany na wielką skalę?

I jeszcze jedno ważne zagadnienie. Atak na Kościół nie jest atakiem na wiarę, księża i dostojnicy kościelni to tylko „urzędnicy Pana B.”.  Potępianie czynów godzących w dobrostan dziecka jest słuszne niezależnie od tego, kogo się potępia.

Gabunia w swoim poście wspomniała filmową postać księdza oskarżonego o gwałt na chłopcu („Kler”). Oczywiście pozory czasami potrafią mylić, tak jak w tym przypadku zmyliły także i widzów. Przypomnę jednak, że w tym samym filmie ukazany jest również ksiądz, którego nikt nie podejrzewa. Nie proboszcz z małej biednej parafii, tak jak tamten, tylko wysoko postawiony, układny i wpływowy dostojnik kościelny. Pozornie uprzejmy i spokojny w obejściu zwodzi początkowo widza, do czasu, gdy dowiadujemy się, że oferując jednemu z chłopców konsolę, innemu załatwiając adopcję zagraniczną, obdarowując przy tym dom dziecka potrzebnym sprzętem kupuje milczenie prowadzących zakład  zakonnic i pozbywa się „problemu”.

Ten akurat ksiądz sam wychowanek domu dziecka był w przeszłości świadkiem strasznej przemocy wobec swego kolegi. Proboszcz małej parafii natomiast doświadczył w dzieciństwie molestowania i gwałtu przez księdza, bohatera Solidarności.

Pierwszy sam stał się pedofilem, drugi przeżywszy niewyobrażalną traumę, w życiu dorosłym został opiekunem i obrońcą pokrzywdzonych dzieci.

To oczywiście tylko film, choć wiele wydarzeń w nim ukazanych wzorowane było niestety na faktach. Budzi jednak refleksję, że jakimi ludźmi się staniemy zależy w dużej mierze od nas samych. Poddani w dzieciństwie przemocy – jedni idą w ślady swych oprawców, drudzy robią wszystko, by takimi osobami nie zostać. Czy się udaje? Nie zawsze. Pewne schematy zachowań nagrane mamy na samoodtwarzającej się w głowie „płycie”, która uruchamia się w stresujących sytuacjach. Piszę rzecz jasna o wszelkich zachowaniach przemocowych zarówno słownych jak i fizycznych.

– – – – – – – – – – – – – – – — – – – – – – — – – – – – – –

Faktycznie temat pedofilii, jej przyczyny i mechanizmy rządzące się tym zaburzeniem nie zostały dokładnie zbadane, a w każdym razie ich wyników nie udostępniono masowemu odbiorcy.

Niezależnie jednak od przyczyn uważam, że to ludzie, wobec których należy zrobić wszystko, by uniemożliwić im kontakt z ich potencjalną ofiarą.

…Nieważne , czy nazwiemy ich pedofilami, czy „osobami stosującymi przemoc seksualną wobec dzieci”, czy będzie to molestowanie, czy gwałt – czyn taki i osoba go popełniająca zasługuje na najwyższe potępienie. Niezależnie od tego, kim jest.

Zanim obejrzałam, czytałam mnóstwo artykułów, opinii, dyskusji. Nigdy wcześniej żaden znany mi film nie doczekał się tak kategorycznych ocen PRZED emisją.

Ci z jednej strony barierek – pisali że jest potrzebny, że wreszcie ktoś odważył się poruszyć TAKI temat. Ci z drugiej poszli dalej – twierdzili, że film jest antypolski, obrazoburczy i skandaliczny. I że jest to atak w podstawę wartości każdego Polaka i każdej Polki. Jasnowidze? Bo pomyślcie, jak można oceniać coś, czego się nie widziało? No tak, oczywiście można, czemu nie. Ja na przykład, w cielęcych czasach twierdziłam kategorycznie, że na pewno nie rozwiążę zadania, bo nie umiem. Koniec i kropka. I nawet na nie nie spojrzę, bo i po co. Mój wstręt do królowej nauk szczytował na sinusoidzie, a niewiara w zdolności do przedmiotów ścisłych bujała gdzieś w okolicach zera bezwzględnego. Czwórką z matematyki na maturze zaskoczyłam zatem zarówno rodzinę, jak i samą siebie.

Wpadam, jak to ja, w ton żartobliwy. Ale film jest poruszający, smutny, wstrząsający. Nie ma w nim ataku na wiarę w Boga, bo to nie ona jest tematem filmu. Smarzowski ukazał mechanizmy rządzące się tym, nieznanym nam światem. Hipokryzję, podłość, służalczość i tragedie dziejące się za zasłoną milczenia. A także ludzi, z ich słabościami, traumatycznymi wspomnieniami, fałszem, pazernością, bezwzględnością, żądzą, ale i wrażliwością, troską, pragnieniem miłości. Bo Kościół stanowią ludzie i nic co ludzkie nie jest im obce. To film fabularny, a postacie w nim występujące są fikcyjne, jednak inspirację twórcy czerpali z wydarzeń prawdziwych. Całości dopełniają wspaniałe kreacje aktorskie Jakubika, Więckiewicza, Braciaka, Gajosa.

Film poruszający, po którego zakończeniu panuje cisza, a potem rozlegają się oklaski. Film, którego się nie zapomni.

Cenzura, jakiej jest poddawany, jak choćby w Ełku, Ostrołęce, Zakopanym, obrazoburcze opinie, gromy, zakazy i nakazy, blokowanie – to wszystko działa niczym najwspanialsza reklama. Dawno nie widziałam tak nabitych do ostatniego miejsca sal kinowych. Chyba za czasów niesławnego PRL-u, do którego zmierza wielkimi krokami nasz rząd.

Spotkałam w swym życiu kilku księży. Dobrze pamiętam przesympatycznego staruszka, do którego przyszliśmy by wyznaczyć termin i opłacić ceremonię. Nigdy nie zapomnę, jak z uśmiechem mówił: „Ile? Kochani, ile możecie dać, to dajcie. Jeśli nie macie, to nie dawajcie,   też wam ślubu udzielę.„ Pamiętam też, niestety zbyt dobrze księdza, do którego poszłam z Ojcem załatwiać pogrzeb dziadka. „Co łaska” rzucił oschle i zmarszczył pogardliwie brwi, gdy Ojciec wyjął z portfela kwotę, która dla nas stanowiła pokaźną sumę. Na tyle pokaźną, że w domowym budżecie emeryta, robiła sporą dziurę. „Tak mało? Nie stać was na więcej? Noo, za te grosze to ja pogrzebu nie zrobię, dołóżcie.” Nigdy nie zapomnę tej sceny. Chciałam wyjść, niestety nie mogłam zostawić roztrzęsionego Taty. Dopłaciłam.

Księża są tylko ludźmi, ale nawet nie same ich grzechy, co przymykanie na nie oczu, zamiatanie pod dywan, ukrywanie zamiast potępienia i wyciągnięcia konsekwencji są największym problemem. Robią to hierarchowie Kościoła, robią i zwykli ludzie, którzy nie chcą przyjąć do wiadomości nagich faktów, rozumując błędnie, że napiętnowanie przykładowo pazernego księdza jest równoznaczne z atakiem na wiarę. To co ukazane jest w filmie się po prostu dzieje. Ile tak naprawdę jest przypadków pedofilii nie wiemy, bo do publicznej wiadomości przedostają się te przypadki, których już ukryć się nie udało. Co do chciwości… no cóż, niejeden z nas spotkał się z zawyżonym „co łaska”, datkami zbieranymi od żałobników (!) na pogrzebie, wymuszaniem dopłacenia ponad umówioną i opłaconą już kwotę za ślub przed samą ceremonią… A pomimo tego nadal w mniemaniu niektórych nagłaśnianie nadużyć to atakowanie wiary jaką kapłan reprezentuje. Ot choćby w ciągle toczących się dyskusjach jakie ostatnio mają miejsce na forach. Z drugiej strony zarzucanie ludziom wierzącym, że chodzeniem do kościoła przyzwalają na postępki księży jest przenoszeniem odpowiedzialności. I nie powinno mieć miejsca.

„Kler” to krytyka postępków oraz braku reakcji, która generuje kolejne postępki. I ten mechanizm ukazuje film Smarzowskiego, nie zapominając przy tym o pokazaniu także dobrej strony ludzkiej duszy.

„W moim życiu filozoficzno – kapłańskim nie spotkałem kogoś, kto stracił wiarę po przeczytaniu Marksa, Lenina, Nietschego, natomiast na kopy można liczyć tych, którzy ją stracili po spotkaniu z własnym proboszczem. Jest to bardzo przykre zjawisko, kiedy lekarz zaraża chorego.”  / ks. Józef Tischner

P.S. Zdaję sobie sprawę, że poruszyłam temat trudny. Jeśli któryś z Was drodzy czytelnicy poczuł się urażony, to przepraszam, bo nie to było moim zamiarem. Urażonych zachęcam do próby spojrzenia obiektywnie na temat, tak jak i ja starałam się zrobić. Pozdrawiam.

Edit: Ponieważ Boja zapytał, doszłam do wniosku, że nie zawarłam w swym poście oceny samego filmu. Czy warto iść na „Kler”? Tak, zdecydowanie, to świetny film. Osoby wrażliwe powinny się jednak przygotować na ciężkie sceny. Jednak zdecydowanie warto.